Bu yayın genel bilgilendirme amacı taşır. Süreler ve uygulanacak yol somut olaya göre değişebilir.
Görünürdeki işlem ile gerçek irade farklı olabilir
Muris muvazaası, mirasbırakanın bir mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak amacıyla gerçekte bağışlamak istediği taşınmazı tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstermesi iddiasını ifade eder. Her satış veya aile içi devir muris muvazaası değildir. Mirasbırakanın gerçek amacı somut olayın özellikleriyle araştırılır.
Dava, mirasbırakanın ölümünden sonra gündeme gelir. Davacı, görünürdeki sözleşmenin muvazaalı olduğunu ve gizli bağışın şekil koşullarına uymadığını ileri sürer. Talep çoğunlukla tapu kaydının miras payı oranında iptali ve tesciline yönelir.
Hangi olgular dikkate alınır?
Yargısal değerlendirmede tek bir ölçüt yerine birden çok olgu birlikte ele alınır:
- Mirasbırakanın devir tarihinde mal satmaya ihtiyaç duyup duymadığı,
- Satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fark,
- Alıcının ödeme gücü,
- Mirasbırakan ile taraflar arasındaki aile ilişkileri,
- Yörenin gelenekleri ve olayların olağan akışı,
- Devirden sonra taşınmazı kimin kullandığı,
- Mirasbırakanın haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı.
Mirasçılar, işlemin tarafı olmadıkları için iddialarını tanık dâhil çeşitli delillerle ispatlayabilir. Ancak tanık anlatımlarının diğer kayıtlarla uyumu önemlidir. Tapu kayıtları, banka hareketleri, sağlık kayıtları ve tarafların ekonomik durumu delil değerlendirmesinde rol oynayabilir.
Her karşılıksız kazandırma muris muvazaası değildir
Mirasbırakan bağış iradesini kanunun aradığı şekle uygun biçimde açıklamışsa uyuşmazlık, saklı payın ihlali halinde tenkis hükümleri kapsamında değerlendirilebilir. Denkleştirme, tenkis, ehliyetsizlik veya vekâlet görevinin kötüye kullanılması gibi farklı hukuki nedenler de aynı olayda gündeme gelebilir.
Hukuki nedenin doğru belirlenmesi; görevli mahkeme, talep sonucu, ispat ve tarafların belirlenmesi bakımından önemlidir. Taşınmazın sonradan üçüncü kişiye devredilmiş olması da iyi niyet ve tazminat talepleri yönünden ayrıca incelenir.