Bu yayın genel bilgilendirme amacı taşır. Süreler ve uygulanacak yol somut olaya göre değişebilir.
Fiilî el atma nasıl anlaşılır?
İdarenin bir taşınmazı yol, park veya başka bir kamu hizmeti için kamulaştırma işlemini tamamlamadan fiilen kullanması kamulaştırmasız el atma iddiasına yol açabilir. Sadece plan üzerinde kamu hizmetine ayrılma ile arazide fiilî müdahale aynı durum değildir. Müdahalenin nerede, ne zaman ve hangi kurum tarafından yapıldığı belirlenmelidir.
Taşınmazın hangi kısmı etkilenmiş?
Tapu ve kadastro verileri ile uygulama krokisi karşılaştırılır. Müdahale tüm parsele yayılmıyorsa etkilenen kısmın sınırları ve geride kalan kısmın kullanımına etkisi ayrıca incelenir. Fotoğraf, uydu görüntüsü, yol projesi, belediye yazısı ve tanık bilgisi tespit bakımından yararlı olabilir.
Talep ve yargı yolu
Fiilî el atma iddiasında bedel veya tazminat talebi ile müdahalenin önlenmesi olasılığı, taşınmazın ve müdahalenin niteliğine göre değerlendirilir. Görevli yargı yeri konusunda fiilî el atma ile yalnızca imar planından doğan hukuki kısıtlamayı ayırmak gerekir. 2942 sayılı Kanun'daki özel ve geçici hükümler de olayın tarihine göre önem kazanabilir.
İlk dosya incelemesi
Tapu kaydı, imar durumu, kamulaştırma kararı olup olmadığı, fiilî kullanım başlangıcı ve idareyle yazışmalar bir araya getirilmelidir. Değerleme, salt emlak vergisi bedeline indirgenemez; kanuni ölçütler ve bilirkişi incelemesi önem taşır.
Yol veya altyapı taşınmazdan geçiyorsa
Yolun kamunun kullanımına açılmış olması, hangi parsel bölümünün fiilen kullanıldığını ve idarenin kamulaştırma işlemi yapıp yapmadığını araştırma gereğini ortadan kaldırmaz. Bazı dosyalarda eski imar uygulaması veya terk işlemi de bulunabilir. Tapu kaydı ile güncel kadastro haritasının aynı sınırı gösterip göstermediği teknik incelemeyle anlaşılır. Bedel talebinde taşınmazın hukuki ve fiilî niteliği, emsal veriler ve değerleme tarihi tartışılır; komşu taşınmazın satış fiyatı tek başına yeterli olmayabilir.