Bu yayın genel bilgilendirme amacı taşır. Süreler ve uygulanacak yol somut olaya göre değişebilir.
Hakların bildirilmesi gerekir
Yakalanan kişiye, yakalama nedeninin ve hakkındaki iddiaların anlaşılır biçimde bildirilmesi gerekir. Kişi susma hakkına sahiptir; kimliğine ilişkin doğru bilgi verme yükümlülüğü saklıdır. İfade vermeden önce müdafi yardımından yararlanmak istenebilir.
Müdafi ile görüşme, kural olarak başkalarının duyamayacağı bir ortamda yapılır. Şüphelinin avukatla yazışmaları denetime tabi tutulamaz. Kanunun zorunlu müdafilik öngördüğü hallerde, kişinin seçtiği bir avukat yoksa baro tarafından müdafi görevlendirilir.
Yakına haber verme
Yakalanan veya gözaltına alınan kişinin belirlediği bir yakınına ya da kişiye durumun gecikmeksizin bildirilmesi gerekir. Yabancı uyruklu kişi, yazılı olarak karşı çıkmadığı takdirde, vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirim yapılmasını isteyebilir.
Sağlık kontrolü ve kayıtlar
Gözaltına alınma, yer değiştirme, sürenin uzatılması veya serbest bırakılma gibi aşamalarda sağlık kontrolü yapılması gerekebilir. Muayene sırasında mevcut yaralanma veya sağlık sorununun hekime açıkça bildirilmesi ve rapora geçirilmesi önemlidir. İlaç kullanımı veya acil sağlık ihtiyacı da derhal belirtilmelidir.
İfade tutanağını okumadan imzalamayın
İfade tutanağı, söylenenleri doğru yansıtmalıdır. Eksik veya yanlış ifade varsa düzeltilmesi istenebilir. Okuma imkânı verilmeden ya da içerik anlaşılmadan belge imzalanmamalıdır. Türkçe bilmeyen veya kendisini yeterince ifade edemeyen kişi için tercüman hakkı bulunur.
Gözaltı süresine itiraz
Yakalama, gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin işlemlere karşı kanunda belirtilen kişiler sulh ceza hâkimine başvurabilir. Süre ve merci olayın niteliğine göre değerlendirilir.
Ceza soruşturmasının ilk saatleri, sonraki yargılama bakımından önem taşıyabilir. İsnadı anlamadan ayrıntılı açıklama yapmak yerine müdafi yardımından yararlanma talebinin açıkça belirtilmesi, hakların etkin kullanımı açısından önemlidir.